Landgræðsluskóli GRÓ: þekkingaruppbygging skilar árangri
Landgræðsluskóli GRÓ var í brennidepli á fjórða og síðasta opna viðburðinum sem GRÓ—Þekkingarmiðstöð þróunarsamvinnu og utanríkisráðuneytið stóð fyrir í vetur í samstarfi við Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands undir yfirskriftinni Frá þekkingu til þróunaráhrifa. Viðburðurinn var haldinn á Þjóðminjasafninu þann 7. maí og bar yfirskriftina Frá þekkingu til þróunaráhrifa: Endurheimt vistkerfa og sjálfbær landnýting. Þar deildu fyrrum nemendur skólans sinni reynslu af því hvernig þekkingaruppbygging hefur stuðlað að framförum í hnattrænni þróun frá stofnun hans árið 2007.
Rektor Landbúnaðarháskóla Íslands, Ragnheiður Inga Þórarinsdóttir, bauð gesti velkomna en um 100 manns sóttu viðburðinn, auk fjölda annarra sem fylgdust með í gegnum streymi. Hún lagði áherslu á samfélagslegan ávinning þess þegar nemendur snúa aftur heim eftir nám sitt á vegum GRÓ-skólanna fjögurra og leggja sitt af mörkum til samfélagsþróunar heima fyrir og uppbyggingar. Hún sagði Landbúnaðarháskólann stoltan af því að hýsa Landgræðsluskóla GRÓ og af hlutverki sínu í þekkingarsköpun og uppbyggingu.
Reynsla Íslands sýnir að landhnignun er ekki endanleg
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sagði í ávarpi sínu landeyðingu og tap á vistkerfum vera meðal stærstu áskorana sem heimurinn stendur frammi fyrir í dag. „Víða um heim er frjósemi jarðvegs að minnka, líffræðilegri fjölbreytni fer hnignandi og vistkerfi eru undir auknu álagi,“ sagði hún. Þá undirstrikaði hún að 40% af vistkerfum jarðar hafi þegar hnignað. Sú staðreynd hafi áhrif á milljónir manna einkum í þróunarríkjum.
„En það er von. Breyting er möguleg. Saga Íslands sýnir okkur það,“ sagði ráðherra. Sagði hún landeyðingu hafa verið gífurlegt vandamál á Íslandi við upphaf 20. aldar, en í kjölfar tímamótalagasetningar Alþingi árið 1907, sem markaði upphaf skipulagðrar landgræðslu, hafi tekist að snúa vörn í sókn, stöðva landeyðingu og endurheimta land sem var farið undir sand. Reynslu og þekkingu Íslands á sviði endurheimtar vistkerfa og sjálfbærrar landnýtingar er miðlað í Landgræðsluskóla GRÓ. Ráðherra lagði einnig áherslu á mikilvægi þess að sýna fram á raunverulegan árangur af þróunarsamvinnu, sér í lagi á tímum þar sem þrengt er að fjárveitingum til þróunarsamvinnu. „Ég er stolt af því að þróunarsamvinna sé í forgangi á Íslandi, þar á meðal langvarandi skuldbinding til GRÓ skólanna,“ sagði ráðherra.
GRÓ LRT – mótandi upplifun
Dr. Principal Mdolo, nemi GRÓ LRT frá 2016 og lektor við LUANAR háskóla í Lilongwe í Malaví, var aðalræðumaður viðburðarins.
Hann sagði frá reynslu sinni af Landgræðsluskóla GRÓ og hvernig hún hafði mótandi áhrif á hann, starfsferil hans og skilning á sambandi mannsins við vísindi og landið sem við búum á. Þá sagði hann námið hafa dýpkað skilning sinn á ferli landeyðingar og aðferðum við endurheimt, á sama tíma og hann öðlaðist reynslu af því að miðla þekkingu sinni og stuðla að þekkingaruppbyggingu. Eftir að dr. Mdolo lauk námi við Landgræðsluskóla GRÓ hefur hann kennt yfir 400 manns og leggur þannig sitt af mörkum til að efla vitundarvakningu á því að endurheimta land í Malaví og þeim áskorunum sem landið stendur frammi fyrir.
Dr. Mdolo lagði mikla áherslu á mikilvægi tengslanets GRÓ-skólanna, sem og þeirra tengsla sem nemendur mynda sín á milli. Þá sagði hann að áskoranir landgræðslu væru ekki einungis vísindalegs eðlis heldur einnig félagslegar, efnahagslegar og stofnanalegar. Hann fjallaði jafnframt um hnignun lands sem hnattræna áskorun og að til að stöðva hana þurfi alþjóðlega skuldbindingu. Í því samhengi sagði hann að sérfræðiþekking, verkfæri og tengsl væru lykilatriði til að styðja við endurheimt lands.
Gildi þekkingar felst í því hvernig hún er notuð
Þá fjallaði dr Mdolo um mikilvægi Landgræðsluskóla GRÓ á tímum þar sem áskorunum fer fjölgandi vegna loftslagsbreytinga, hnignunar umhverfis og aukins álags á land vegna fólksfjölgunar. „Leiðin fram á við krefst þess að við styrkjum tengsl þekkingar og færni. Skólar líkt og Landgræðsluskóli GRÓ gegnir lykilhlutverki hvað það varðar,“ sagði hann.
Hann lauk ræðu sinni á því að undirstrika mikilvægi þess að fjárfesta í fólki, stofnunum og samstarfi og því að breyta þekkingu í færni. „Í dag, þegar ég kem hingað aftur, er ég minntur á að hið sanna gildi þekkingar felst ekki í því sem við lærum, heldur í því hvernig við notum hana.“
Árangur út um allan heim
Alls hafa 240 nemendur útskrifast úr Landgræðsluskóla GRÓ og munu 22 í viðbót útskrifast í ágúst. Allir eru þeir sérfræðingar í sínum heimalöndum.
Fyrrum nemendur deildu í myndbandi ýmsum sögum af því hvernig reynsla og þekking sem þau öðluðust á Íslandi hefur nýst þeim við störf og hvernig þau vinna að endurheimt vistkerfa og sjálfbærri landnýtingu. Nemendurnir sem eru frá Tadsíkistan, Úganda, Malaví, Ghana og Eþíópíu bentu á hvernig nám þeirra frá Landgræðsluskóla GRÓ hefur stuðlað að framgangi þeirra í starfi og gefið þeim sjálfstraust til að innleiða breytingar í sínum heimahéruðum og löndum.
„Þér líður eins og þú getir breytt heiminum“
Guðrún Guðjónsdóttir, starfandi forstöðumaður Landgræðsluskóla GRÓ, stjórnaði pallborðsumræðum með fjórum nemum skólans, þar af þremur útskrifuðum. Þátttakendur í pallborðinu voru dr. Shuhrat Valiyev, nemi frá 2023 og aðstoðarprófessor, frá Úsbekistan; Prince Addai, nemi frá 2024 og doktorsnemi við Landbúnaðarháskóla Íslands, frá Ghana; Brendah Namara, nemi frá 2023 og handhafi skólastyrks GRÓ til meistaranáms, frá Úganda; og Nandin-Erdene Geserbaatar, núverandi nemi Landgræðsluskóla GRÓ, frá Mongólíu.
Þátttakendur pallborðsins lýstu því hvernig námið í Landgræðsluskólanum hefði nýst þeim eftir heimkomu og fjölluðu jafnframt um þau verðmæti sem felast í þeirri færni og þekkingu sem þau öðluðust í náminu. Namara og Geserbaatar nefndu báðar mikilvægi þess að eiga í góðum samskiptum við hagsmunaaðila, framkvæmdaraðila og samfélagið. Addai sagði frá því hvernig ný nálgun hefur gert honum kleift að vinna að verkefnum tengdum endurheimt sem hafa þróast frá einfaldri gróðursetningu trjáa yfir í flóknari aðferðir. Dr. Valiyev hefur notað þekkingu sína til að styrkja sína deild innan Samarkand-háskólans þar sem hann er aðstoðarprófessor.
Það var samrómur á milli þátttakenda pallborðsins um að Landgræðsluskólinn hafi styrkt getu þeirra til að koma verkefnum í framkvæmd og hafi veitt þeim sjálfstraust og færni til að takast á við hin ýmsu landgræðsluverkefni. Þá sagði Namara: „Það er eitthvað við GRÓ sem hefur áhrif á huga þinn og lætur þér líða eins og þú getir breytt heiminum.“
Sögur en ekki tölfræði
Nína Björk Jónsdóttir, forstöðumaður GRÓ—Þekkingarmiðstöðvar þróunarsamvinnu, lokaði viðburðinum og varpaði um leið ljósi á markmið viðburðarraðarinnar sem var að fara dýpra í áhrif GRÓ skólanna og heyra beint frá nemendunum sjálfum, af reynslu þeirra af náminu og hverju þau hafa áorkað fyrir sín samfélög eftir dvöl sína hér á landi.
Streymi frá öllum viðburðunum er aðgengilegt á heimasíðu GRÓ.
